Nghĩ đến chuyện đổi nghề ở tuổi 40 có thể khiến bạn cảm thấy e ngại. Tuy nhiên, đây cũng có thể là cơ hội để bạn chủ động xây dựng một cuộc sống và sự nghiệp phù hợp hơn với những gì bạn thực sự mong muốn.
Nếu bạn đã dần mất hứng thú với công việc hiện tại, cảm thấy mức thu nhập không còn đáp ứng kỳ vọng hoặc lo lắng rằng mình có thể bị bỏ lại phía sau trước những thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động, chuyển hướng sự nghiệp có thể là một lựa chọn đáng để cân nhắc.
Có đáng để đổi nghề ở tuổi 40?
Ở tuổi 18 hay 22, rất ít người có thể biết chính xác điều gì sẽ khiến mình cảm thấy hài lòng với công việc trong suốt phần đời còn lại.
Đến tuổi 40, bạn đã có nhiều năm để trải nghiệm và hiểu rõ bản thân hơn. Bạn có thể nhìn nhận rõ hơn về điểm mạnh, kỹ năng, tính cách và cả những điều mình thực sự mong muốn từ một công việc so với thời điểm vừa tốt nghiệp phổ thông hoặc đại học.
Chính vì vậy, ở giai đoạn này, bạn có thể đang ở một vị thế tốt hơn để lựa chọn một hướng đi mới mang lại nhiều giá trị và cảm giác hài lòng hơn trong sự nghiệp.
Bạn có thể lo rằng đổi nghề đồng nghĩa với việc phải quay trở lại vạch xuất phát. Trên thực tế, trong suốt nhiều năm làm việc, bạn đã tích lũy rất nhiều kinh nghiệm và những kỹ năng có thể tiếp tục sử dụng trong lĩnh vực mới. Vì vậy, bước chuyển này có thể không quá “đột ngột” như bạn hình dung. Đặc biệt, nhiều kỹ năng mềm vẫn có giá trị dù bạn làm việc ở bất kỳ lĩnh vực nào.
Trong một thị trường lao động thay đổi nhanh chóng, khả năng thích nghi ngày càng trở nên quan trọng. Một khảo sát với các nhà lãnh đạo doanh nghiệp được bài viết dẫn lại cho thấy nhiều người tin rằng một phần đáng kể những kỹ năng cần thiết cho công việc hiện nay có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời. Điều đó có nghĩa là ngay cả những người không có ý định chuyển nghề cũng cần liên tục học hỏi để theo kịp những thay đổi mới.
Một nghiên cứu của OECD được bài viết dẫn lại cũng cho thấy khoảng một nửa số người trên 45 tuổi trong nhóm được khảo sát mong muốn thay đổi công việc trong vòng ba năm tiếp theo. Những người chủ động chuyển việc ở giai đoạn giữa sự nghiệp cũng có xu hướng duy trì việc làm lâu hơn và đạt mức thu nhập tốt hơn so với những người buộc phải thay đổi do hoàn cảnh.
Sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), đang làm thay đổi mạnh mẽ cấu trúc thị trường lao động: một số công việc dần biến mất trong khi nhiều vai trò mới được tạo ra.
Điều đó không có nghĩa là bạn nhất thiết phải trở thành một chuyên gia AI hay chuyển hẳn sang lĩnh vực công nghệ ở tuổi 40. Quan trọng hơn là cân nhắc xem hướng đi nào có khả năng duy trì nhu cầu trong dài hạn và mang lại giá trị tương xứng với thời gian, chi phí và công sức bạn bỏ ra để chuyển đổi.
7 lời khuyên khi chuyển hướng sự nghiệp sau tuổi 40
Một kế hoạch có cấu trúc sẽ giúp quá trình chuyển nghề trở nên dễ quản lý hơn và giảm bớt cảm giác choáng ngợp khi phải bắt đầu một điều mới.
Dưới đây là 7 bước giúp bạn xây dựng nền tảng vững chắc cho hành trình chuyển hướng sự nghiệp ở tuổi 40.
1. Đánh giá công việc hiện tại và xác định mục tiêu mới
Trước khi quyết định mình muốn đi đâu, bạn cần hiểu rõ mình đang đứng ở đâu.
Hãy bắt đầu bằng việc nhìn lại tình hình nghề nghiệp hiện tại. Có thể bạn vẫn yêu thích một số khía cạnh của công việc nhưng nhận thấy lĩnh vực của mình đang dần thu hẹp. Hoặc có thể bạn cảm thấy mình đã chạm đến một “trần” nhất định và không còn nhiều cơ hội để phát triển.
Hãy lập danh sách những điều bạn vẫn yêu thích ở công việc hiện tại, đồng thời ghi lại những yếu tố khiến bạn cảm thấy không hài lòng hoặc muốn thay đổi.
Đây cũng là lúc để xác định xem bạn chỉ muốn chuyển sang một vai trò mới hay muốn bước sang một lĩnh vực hoàn toàn khác.
Khi đã hiểu rõ kỹ năng và động lực của bản thân, hãy đặt ra những mục tiêu nghề nghiệp cụ thể. Hãy tự hỏi: thành công có ý nghĩa như thế nào với bạn? Bạn muốn mình ở đâu sau 5 hoặc 10 năm nữa?
Con người ngày nay đang sống và làm việc lâu hơn. Vì vậy, ngay cả khi bắt đầu một nghề mới ở tuổi 40 hoặc 50, bạn vẫn có thể còn từ 25 đến 35 năm để phát triển trong lĩnh vực đó.
2. Xác định những kỹ năng bạn có thể mang sang công việc mới
Ngay cả khi quyết định quay lại trường để lấy thêm bằng cấp, bạn cũng không thực sự bắt đầu lại từ vị trí của mình cách đây 15 hay 20 năm.
Kinh nghiệm và những kỹ năng đã tích lũy có thể trở thành lợi thế cạnh tranh của bạn so với những ứng viên mới bước vào thị trường lao động.
Hầu hết các công việc đều đòi hỏi sự kết hợp giữa kỹ năng chuyên môn (hard skills) và kỹ năng mềm (soft skills).
Kỹ năng chuyên môn thường gắn với một công việc hoặc lĩnh vực cụ thể, chẳng hạn kỹ năng ghi sổ kế toán đối với một kế toán viên.
Trong khi đó, kỹ năng mềm có thể được áp dụng trong nhiều vị trí khác nhau, chẳng hạn như khả năng lãnh đạo, giao tiếp và thích nghi.
Hãy thử “kiểm kê” những kỹ năng mình đang có. Bạn có thể sẽ bất ngờ khi nhận ra rất nhiều trong số đó hoàn toàn có thể tiếp tục phát huy ở một lĩnh vực mới.
Hãy bắt đầu bằng cách liệt kê tất cả những công việc bạn thường xuyên đảm nhận, kể cả những nhiệm vụ mà bạn cho là quá quen thuộc hoặc đơn giản.
Một việc bạn có thể xử lý gần như theo bản năng đôi khi lại chính là kỹ năng mà một nhà tuyển dụng khác đang tìm kiếm. Ví dụ, nếu bạn rất giỏi xử lý những khách hàng đang tức giận hoặc không hài lòng, khả năng giao tiếp và giải quyết tình huống này có thể trở thành lợi thế ở rất nhiều vị trí khác.
3. Nhìn nhận thực tế những thách thức bạn có thể gặp phải
Mặc dù thay đổi công việc ở giai đoạn giữa sự nghiệp không phải chuyện hiếm gặp, bạn có thể phải đối mặt với những khó khăn mà bạn chưa từng trải qua khi còn trẻ.
Nếu đang có một công việc ổn định, bạn khó có thể nghỉ hoàn toàn bốn năm chỉ để quay lại trường học toàn thời gian.
Nếu gia đình, con cái hoặc những trách nhiệm cá nhân khác khiến bạn cần tiếp tục sống tại nơi hiện tại, việc chuyển đến một thành phố hoặc khu vực khác chỉ để đổi nghề cũng có thể không khả thi.
Vì vậy, hãy xác định trước những rào cản mà mình có thể gặp phải và xây dựng phương án để giải quyết hoặc thích nghi với chúng.
Chẳng hạn, nếu không thể chuyển nơi ở, bạn có thể lựa chọn chương trình học trực tuyến và hướng đến những nghề cho phép làm việc từ xa.
Việc chuẩn bị trước giúp bạn không dễ bị chệch hướng khi những khó khăn này thực sự xuất hiện.
4. Xây dựng mạng lưới hỗ trợ
Mạng lưới hỗ trợ cho quá trình chuyển nghề nên bắt đầu từ những người gần gũi nhất với bạn.
Quá trình này có thể kéo dài và đòi hỏi nhiều thời gian, công sức. Nó cũng có thể tác động đến gia đình, chẳng hạn bạn có ít thời gian dành cho họ hơn hoặc cần điều chỉnh kế hoạch tài chính trong một giai đoạn nhất định.
Hãy trao đổi với những người thân trước khi bắt đầu để họ hiểu kế hoạch và có thể đồng hành cùng bạn.
Bên cạnh đó, đừng đánh giá thấp mạng lưới nghề nghiệp mà bạn đang có. Hãy chủ động liên hệ với những người quen và chia sẻ rằng bạn đang cân nhắc một hướng đi mới.
Tuy nhiên, đừng chỉ giới hạn bản thân trong những mối quan hệ thuộc ngành nghề hiện tại. Hãy từng bước kết nối với những người đang làm việc trong lĩnh vực bạn muốn theo đuổi thông qua:
- tham gia các tổ chức hoặc cộng đồng nghề nghiệp;
- tham dự các sự kiện kết nối;
- tìm kiếm mentor hoặc người có kinh nghiệm để học hỏi;
- trò chuyện với các chuyên viên tuyển dụng;
- tham gia hoạt động tình nguyện trong lĩnh vực bạn muốn chuyển sang.
5. Cập nhật CV và thư ứng tuyển
Khi đã sẵn sàng tìm kiếm công việc mới, CV của bạn cũng cần được điều chỉnh. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa bạn phải bỏ toàn bộ những gì mình đã xây dựng trước đây.
Điều quan trọng là giúp nhà tuyển dụng hiểu những kỹ năng từ công việc cũ có thể tạo ra giá trị như thế nào trong công việc mới và vì sao chúng khiến bạn trở thành một ứng viên phù hợp.
Trong tuyển dụng có một quan điểm khá phổ biến: có thể đào tạo kỹ năng, nhưng thái độ làm việc khó đào tạo hơn.
Vì vậy, khả năng thể hiện kỹ năng mềm tốt, tinh thần trách nhiệm và thái độ sẵn sàng học hỏi có thể giúp bạn tạo lợi thế ngay cả khi một số ứng viên khác đã có nhiều kinh nghiệm chuyên môn hơn trong lĩnh vực mới.
Để thể hiện thế mạnh một cách thuyết phục, hãy nhấn mạnh những dự án bạn đã từng tham gia và giải thích cách những kỹ năng giúp bạn thành công trước đây có thể tiếp tục được ứng dụng trong vai trò mới.
Bạn cũng có thể tận dụng kinh nghiệm từ các hoạt động tình nguyện hoặc quá trình học tập. Nếu quay lại trường, những dự án thực tế trong môn học cũng có thể trở thành minh chứng cho kinh nghiệm và năng lực của bạn.
6. Bổ sung kỹ năng thông qua các khóa học hoặc chứng chỉ
Một bước chuyển lớn trong sự nghiệp thường đòi hỏi bạn phải học thêm kỹ năng mới, lấy chứng chỉ chuyên môn hoặc tham gia những chương trình đào tạo bổ sung.
Đối với nhiều vị trí, bằng cao đẳng hoặc cử nhân vẫn là một yêu cầu cơ bản.
Nếu trước đây bạn đã từng học đại học hoặc hoàn thành một số học phần, bạn có thể được xem xét công nhận những tín chỉ đã tích lũy. Nhờ đó, thời gian hoàn thành bằng cấp mới có thể ngắn hơn so với việc bắt đầu hoàn toàn từ đầu.
Một lựa chọn khác là tiếp tục học lên bậc sau đại học.
Thạc sĩ hoặc tiến sĩ có thể là một chiến lược hữu ích nếu bạn muốn chuyển nghề ở tuổi 40, đồng thời nâng cao giá trị chuyên môn của mình.
Trong nhiều trường hợp, bạn có thể theo học thạc sĩ ở một lĩnh vực khác với bằng đại học trước đây, mặc dù một số ngành mang tính kỹ thuật có thể yêu cầu hoàn thành thêm những học phần nền tảng.
Bằng sau đại học cũng có thể giúp bạn tiếp cận những vị trí ở cấp độ cao hơn so với việc bước vào lĩnh vực mới chỉ với bằng cử nhân.
7. Khám phá những hướng đi nghề nghiệp khác nhau
Trước khi cam kết với một con đường cụ thể, hãy dành thời gian nghiên cứu kỹ các lựa chọn.
Hãy tìm điểm giao nhau giữa:
Điều bạn quan tâm + những kỹ năng bạn đang có + nhu cầu thực tế của thị trường.
Đồng thời, hãy xem xét nhu cầu tuyển dụng trong lĩnh vực đó và liệu mặt bằng thu nhập có phù hợp với nhu cầu cũng như kỳ vọng của bạn hay không.
Nếu mục tiêu của bạn là cải thiện thu nhập, những lĩnh vực đang có nhu cầu nhân lực như công nghệ, điện toán hoặc khoa học sức khỏe có thể là những lựa chọn đáng để tìm hiểu. Các lĩnh vực này có nhiều nhóm vị trí khác nhau và trong một số trường hợp có khả năng duy trì nhu cầu tốt hơn trước những biến động kinh tế.
Nghề nào đáng cân nhắc khi bắt đầu lại ở tuổi 40?
Nếu bạn đang tìm kiếm một hướng đi mới, dưới đây là một số lĩnh vực có tiềm năng phát triển và mức thu nhập đáng cân nhắc.
Phân tích dữ liệu
Các doanh nghiệp hiện đại ngày càng dựa nhiều vào dữ liệu để đưa ra quyết định. Khả năng xác định đúng vấn đề kinh doanh, xây dựng kế hoạch phân tích, thu thập và xử lý dữ liệu, sau đó trình bày kết quả một cách dễ hiểu có thể giúp bạn trở thành một nhân sự có giá trị trong nhiều lĩnh vực.
Chuyển hướng sự nghiệp thông qua đào tạo về phân tích dữ liệu cũng là một cách để kết hợp kinh nghiệm bạn đã có với những kỹ năng đang có nhu cầu cao trên thị trường.
Tham vấn
Nếu bạn mong muốn công việc của mình tạo ra những tác động tích cực cho cộng đồng, lĩnh vực tham vấn sức khỏe tâm thần lâm sàng hoặc tham vấn học đường có thể là một hướng đi đáng cân nhắc.
Những vấn đề như định kiến xã hội, nghèo đói và nhiều hình thức bất bình đẳng khác có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần của con người. Thông qua quá trình đào tạo, người học được tiếp cận cả lý thuyết và thực hành nhằm hỗ trợ thân chủ tìm kiếm những nguồn lực cần thiết để vượt qua các hoàn cảnh khó khăn.
An ninh mạng
Tội phạm mạng tiếp tục đặt ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp và tổ chức. Việc phát triển và triển khai các biện pháp phòng vệ an ninh mạng đang tạo ra nhu cầu đối với nhiều nhóm chuyên môn khác nhau.
Trí tuệ nhân tạo
Sự phát triển nhanh chóng của AI đang kéo theo những thay đổi đáng kể trong nhiều ngành công nghiệp, từ nhu cầu hạ tầng năng lượng cho đến cách doanh nghiệp phát triển sản phẩm và vận hành.
Giáo dục
Giáo dục là một lĩnh vực khác mà bạn có thể tạo ra những ảnh hưởng trực tiếp đến cộng đồng. Dù mong muốn làm việc ở bậc đại học hay trong hệ thống K–12, việc học lên các trình độ cao hơn như thạc sĩ hay tiến sĩ có thể giúp bạn chuẩn bị cho những vai trò lãnh đạo trong ngành giáo dục.
Sẵn sàng cho một hướng đi mới cùng CityU
Chuyển hướng sự nghiệp không nhất thiết phải là một quá trình quá sức. Một kế hoạch rõ ràng cùng cách tiếp cận từng bước sẽ giúp bạn chuẩn bị tốt hơn cho một hành trình nghề nghiệp mới, dù bạn bắt đầu ở tuổi 40 hay muộn hơn.
City University of Seattle cung cấp nhiều khóa học, chương trình chứng chỉ và chương trình cấp bằng nhằm hỗ trợ người học chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo trong sự nghiệp.
Bạn có thể tìm hiểu các lựa chọn trong những lĩnh vực như giáo dục, khoa học sức khỏe, điện toán, an ninh mạng và nhiều ngành khác tại CityU. Khi đã sẵn sàng cho bước tiếp theo, hãy liên hệ với CityU để được tìm hiểu thêm về chương trình phù hợp.