Chuyển sang một hướng đi mới trong sự nghiệp chưa bao giờ là quyết định dễ dàng, đặc biệt khi bạn đã dành nhiều năm gắn bó với một lĩnh vực hoặc một công ty nhất định. Tuy nhiên, khi bước vào giai đoạn giữa của sự nghiệp, không ít người bắt đầu nhận ra rằng công việc hiện tại không còn mang lại cho họ động lực hay cảm giác hứng thú như trước.
Đổi nghề ở tuổi 40 có thể là một quyết định chủ động và đầy tính chiến lược, nhưng hành trình này chắc chắn không chỉ đơn giản là nghỉ việc và bắt đầu lại. Nếu bạn đang cân nhắc một bước ngoặt trong sự nghiệp, dưới đây là những điều bạn nên biết trước khi đưa ra quyết định.
Lợi thế của tuổi 40: Vì sao đây có thể là thời điểm phù hợp để rẽ hướng?
Nếu bạn đang nghĩ đến việc chuyển sang một công việc hoặc lĩnh vực mới, bạn không phải là người duy nhất. Dữ liệu theo dõi dài hạn từ Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (BLS) cho thấy ngay cả trong giai đoạn từ cuối tuổi 30 đến khoảng 50, người lao động trong nhóm khảo sát vẫn trải qua thêm khoảng hai công việc khác nhau.
Khi bạn đã hiểu rõ mình hơn
Tuổi 40 có một lợi thế mà bạn khó có được khi vừa tốt nghiệp: bạn đã hiểu rõ bản thân hơn.
Việc hoạch định con đường sự nghiệp ngay sau khi ra trường đôi khi khiến chúng ta cảm thấy choáng ngợp, bởi ở thời điểm đó, bạn chưa có nhiều cơ hội trải nghiệm để biết đâu là công việc thực sự phù hợp với mình.
Sau nhiều năm đi làm, bạn có thể xác định mục tiêu của mình rõ ràng hơn. Những kinh nghiệm đã trải qua không chỉ giúp bạn nhận ra mình mong muốn điều gì ở một công việc, mà còn hiểu rất rõ mình không muốn điều gì. Đây chính là lợi thế giúp bạn đưa ra lựa chọn có cơ sở hơn khi cân nhắc một vị trí hoặc lĩnh vực mới.
Kinh nghiệm đã có, chặng đường vẫn còn dài
Một trong những yếu tố giúp bạn duy trì sự vững vàng khi thay đổi sự nghiệp là hiểu rõ những giá trị mình đang có.
Ở tuổi 40, phần lớn mọi người vẫn còn một chặng đường nghề nghiệp dài phía trước, nhưng đồng thời đã tích lũy gần hai thập kỷ trải nghiệm. Điều đó có nghĩa là bạn không thực sự quay về vạch xuất phát.
Thay vì bỏ lại toàn bộ những gì đã làm, bạn đang mang kinh nghiệm, vốn hiểu biết và những kỹ năng đã tích lũy sang một hành trình mới. Đó có thể là những kỹ năng có giá trị trong rất nhiều lĩnh vực khác nhau, chẳng hạn như giao tiếp, lãnh đạo hay quản lý con người.
Nhìn lại thế mạnh: Bạn có những kỹ năng nào có thể mang sang công việc mới?
Đây không phải lần đầu tiên bạn tìm việc. Tuy nhiên, cách tìm việc ở tuổi 40 sẽ không hoàn toàn giống với khi bạn ở độ tuổi 20.
Trước khi bắt đầu gửi hàng loạt hồ sơ ứng tuyển, hãy dành thời gian nhìn lại những gì mình đang có.
Đừng chỉ nhìn vào chức danh công việc
Thay vì quá tập trung vào những chức danh bạn từng đảm nhận, hãy nhìn vào những kỹ năng mà các công việc đó đã giúp bạn phát triển.
Bạn có thể bắt đầu bằng cách nhìn lại những vị trí, dự án hoặc cột mốc quan trọng trong quá trình làm việc và liệt kê những gì mình đã đạt được. Từ đó, hãy xác định những kỹ năng đứng đằng sau các thành tựu ấy, chẳng hạn như:
- Khả năng thích nghi: Bạn đã ứng phó và thích nghi với những thay đổi trong công việc như thế nào?
- Khả năng lãnh đạo: Bạn từng quản lý một nhóm, một phòng ban hay chịu trách nhiệm cho một dự án nào?
- Giải quyết vấn đề và tư duy chiến lược: Bạn hiểu thị trường, dự đoán xu hướng hoặc xử lý những trở ngại trong công việc như thế nào?
- Xây dựng mối quan hệ và giao tiếp: Bạn có khả năng làm việc với nhiều nhóm đối tượng khác nhau, từ khách hàng, đồng nghiệp cho đến cấp quản lý và lãnh đạo doanh nghiệp hay không?
Sau đó, hãy tìm những tin tuyển dụng liên quan đến định hướng mới mà bạn đang cân nhắc. Đọc kỹ mô tả công việc và đối chiếu các yêu cầu của nhà tuyển dụng với những kỹ năng bạn đang có.
Quá trình này sẽ giúp bạn nhận ra đâu là những vị trí mà kinh nghiệm hiện tại của mình có thể tiếp tục phát huy, thay vì mặc định rằng đổi nghề đồng nghĩa với việc phải bắt đầu lại hoàn toàn.
Bổ sung những kỹ năng còn thiếu
Trong quá trình đánh giá bản thân, bạn cũng có thể nhận ra mình vẫn thiếu một số kiến thức hoặc kỹ năng cần thiết cho lĩnh vực mới. Điều đó hoàn toàn bình thường và không có nghĩa là bạn phải từ bỏ kế hoạch của mình.
Bạn có thể từng bước thu hẹp khoảng cách này thông qua những chương trình chứng chỉ chuyên môn hoặc tiếp tục học lên cao hơn.
Quay lại trường ở tuổi 40 có thể là một quyết định khiến nhiều người e ngại. Tuy nhiên, bổ sung đúng những kỹ năng mình còn thiếu có thể giúp quá trình chuyển đổi sang công việc mới trở nên thuận lợi hơn.
Những chương trình học trực tuyến đặc biệt phù hợp với người đã đi làm. Chẳng hạn, khi theo học một chương trình sau đại học tại City University of Seattle, bạn có thể chuẩn bị cho bước chuyển tiếp theo trong sự nghiệp mà không nhất thiết phải rời bỏ công việc hiện tại.
Đổi nghề không đồng nghĩa với “bắt đầu lại từ đầu”
Một số thống kê cho thấy độ tuổi chuyển đổi nghề nghiệp trung bình rơi vào khoảng cuối tuổi 30. Tuy nhiên, những định kiến liên quan đến tuổi tác trong quá trình tuyển dụng vẫn là một vấn đề có thật.
Thay vì xem tuổi tác là một bất lợi, hãy thay đổi cách bạn kể câu chuyện về chính mình: bạn không bắt đầu lại từ con số 0.
Những kinh nghiệm đã tích lũy trong suốt nhiều năm không cần phải bị bỏ lại chỉ vì bạn lựa chọn một lĩnh vực mới.
Khi trao đổi với nhà tuyển dụng, hãy biến số năm kinh nghiệm thành bằng chứng cho năng lực của mình. Một phương pháp bạn có thể sử dụng là mô hình CAR – Context, Action, Result (Bối cảnh – Hành động – Kết quả).
Thay vì chỉ nói rằng mình “có kinh nghiệm quản lý” hoặc “có khả năng giải quyết vấn đề”, hãy:
- mô tả bối cảnh hoặc vấn đề mà bạn từng đối mặt;
- giải thích hành động bạn đã thực hiện để giải quyết vấn đề đó;
- và cuối cùng, cho nhà tuyển dụng thấy kết quả mà những hành động ấy mang lại.
Cách trình bày này giúp kinh nghiệm của bạn trở nên cụ thể hơn và cho nhà tuyển dụng thấy những giá trị bạn đã từng tạo ra trong thực tế.
Tận dụng một trong những tài sản giá trị nhất: Mạng lưới nghề nghiệp của bạn
Mỗi vị trí tuyển dụng có thể nhận về hàng trăm hồ sơ và hồ sơ của bạn rất dễ bị chìm giữa vô số ứng viên khác. Nếu chỉ phụ thuộc vào việc tìm tin tuyển dụng rồi gửi hồ sơ, hành trình tìm việc mới có thể trở nên dài và áp lực hơn nhiều.
Khi chuyển hướng sự nghiệp ở tuổi 40, mạng lưới quan hệ nghề nghiệp mà bạn đã xây dựng trong nhiều năm lại trở thành một lợi thế rất lớn.
Qua những công ty từng làm việc, đồng nghiệp, khách hàng, đối tác hay các sự kiện chuyên môn, bạn có thể đã kết nối với nhiều người trong những lĩnh vực khác nhau. Những mối quan hệ này có thể trở thành cầu nối giúp bạn tiếp cận một lĩnh vực mới và từng bước xây dựng mạng lưới phù hợp với mục tiêu tiếp theo của mình.
Một trong những cách bạn có thể bắt đầu là chủ động thực hiện những cuộc trò chuyện tìm hiểu nghề nghiệp (informational interviews) trên LinkedIn, cả trước và trong quá trình ứng tuyển.
Hoàn thiện hồ sơ của bạn: Viết headline và phần About đủ rõ ràng để người đọc hiểu bạn đang muốn chuyển hướng sang đâu, đồng thời cho thấy những kinh nghiệm bạn có thể mang đến cho lĩnh vực mới.
Bắt đầu tìm kiếm: Sử dụng thanh tìm kiếm của LinkedIn để tìm những vị trí hoặc lĩnh vực mà bạn quan tâm tại khu vực mong muốn.
Thu hẹp kết quả: Bạn có thể ưu tiên những mối quan hệ cấp 2 (2nd-degree connections) hoặc những người có chung trường đại học, tổ chức hay cộng đồng nghề nghiệp. Một điểm chung sẽ giúp bạn dễ mở đầu cuộc trò chuyện hơn.
Xây dựng quan hệ thông qua những cuộc trò chuyện: Thay vì liên hệ ngay để hỏi xin việc, hãy hỏi họ về hành trình nghề nghiệp, kinh nghiệm trong lĩnh vực hoặc môi trường làm việc tại công ty hiện tại.
Những cuộc trao đổi như vậy không chỉ giúp bạn có được góc nhìn thực tế từ người trong ngành mà còn mở ra cơ hội khám phá nhiều hướng đi khác nhau. Quan trọng hơn, bạn đang từng bước xây dựng những mối quan hệ thực sự với những người có thể hỗ trợ hành trình tìm việc của mình sau này.
Lập lộ trình chuyển đổi: Từ ý tưởng đến ngày đầu tiên trong công việc mới
Một bước chuyển nghề ở tuổi 40 thường không thể diễn ra chỉ sau một đêm.
Hãy chuẩn bị tinh thần dành khoảng 3 đến 12 tháng cho quá trình chuyển đổi, bắt đầu từ việc đánh giá kỹ năng hiện tại cho đến ngày đầu tiên tại công việc mới.
Trong thời gian này, đừng quên xem xét tình hình tài chính của mình một cách cẩn thận. Nếu có thể, hãy chuẩn bị trước một khoản dự phòng để giảm áp lực trong trường hợp xuất hiện một khoảng thời gian bạn chưa có thu nhập giữa hai công việc.
Nếu bạn vẫn chưa chắc chắn liệu hướng đi mới có thực sự phù hợp về lâu dài hay không, bạn không nhất thiết phải đưa ra một quyết định quá lớn ngay từ đầu.
Thay vào đó, hãy thử nghiệm bằng những bước nhỏ hơn. Chẳng hạn, bạn có thể tham gia một dự án tình nguyện, công việc ngắn hạn hoặc một cơ hội cộng tác với tổ chức trong lĩnh vực mà mình quan tâm. Những trải nghiệm thực tế như vậy sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về môi trường làm việc, tính chất công việc và liệu mình có thực sự phù hợp với lựa chọn mới hay không.
CityU hỗ trợ những người đã có nhiều năm kinh nghiệm làm việc chuẩn bị cho bước chuyển tiếp theo trong sự nghiệp và tiến gần hơn đến mục tiêu của mình. Bạn có thể tham khảo thêm những gợi ý của CityU về cách chuyển đổi sự nghiệp ở tuổi 40 để xây dựng cho mình một lộ trình vững chắc.
Khi bạn đã sẵn sàng bổ sung một tấm bằng hoặc chứng chỉ chuyên môn cho hành trình mới, hãy khám phá các chương trình đào tạo tại CityU để tìm ra lựa chọn phù hợp với mục tiêu của mình.